Museum De Fundatie - Zwolle

Museum De Fundatie - Zwolle

In de wolken!

31 juli 2014

Het gebouw

Eigenlijk vond ik het drie keer niks toen ik het ontwerp in de kranten zag. Wie bedenkt zoiets: een enorme zwerfkei op een fraai neoclassicistisch gebouw - dan doe je zo'n gebouw geweld aan! Nota bene een gebouw dat al vanaf 1841 waardigheid en statigheid uitstraalt als Paleis van Justitie. Toen het in 2005 verbouwd werd tot Museum de Fundatie behield het die statigheid. Het leek mij alsof het altijd al een museum was geweest, met die transparante hal in het midden en grote en kleine zalen in beide vleugels in een logische looproute. Waren er toen al snode plannen gesmeed voor de verbouwing van 2012/2013 - was er iets teveel statigheid misschien? Zulke plannen moeten jaren van voorbereidingen hebben gekost. En ja, dan wil ik er ook alles van weten. Ik wil niet alleen een nieuwe uitbouw zien, ik wil weten hoe het 'nieuwe museum' op me overkomt als ik er voor sta, en of ik iets van de visie van de architect kan begrijpen. Op dus naar Zwolle!

Toegegeven - het ziet er prachtig uit, vooral als je komt aanlopen uit de richting van het NS-station. De zon die uitbundig op dat kingsize ei schijnt, bekleed met een vernuftig geweven mozaïek van 55.000 wit-blauwe tegels in verschillende formaten en vormen. Volgens de architect speelt het licht met deze tegels, en maakt het de constructie bijna gewichtsloos. Ik zie nu al dat hij gelijk heeft, het is in één woord: overweldigend! Voor ik er erg in heb, heb ik er al 20 foto's van gemaakt!

De dakbedekking komt op mij over als een Mondriaan, of als een papieren kunstwerk van Jan Schoonhoven (die overigens niet in het museum hangt). Of.... nou ja, ik ben dóór, vooral als ik van de oude naar de nieuwe voorkant aan de Blijmarkt loop, en daar het fraaie panoramaraam zie, dat als een geopend oog uitkijkt over de binnenstad. Ik zal niet meer praten over zwerfkei, ei, of Ufo. Het Museum zelf praat over een (keramische) wolk, die boven het gebouw lijkt te zweven, of het oog. Zeg nou zelf - dat doet toch meer eer aan de schepping van Hubert-Jan Henket, de architect. En, laten we eerlijk zijn, het IS geen Gerechtshof meer, het is een MUSEUM - nu meer dan ooit. Mijn reserves zijn in die wolk helemaal opgelost, wat me ook overkwam toen ik voor het eerst voor de badkuip van het Stedelijk in Amsterdam stond. 

Internetfoto: Jan Schoonhoven

Internetfoto: Piet Mondriaan

De prachtige hal is nog steeds dezelfde, alleen de doorzichtige lift gaat nu ineens veel hoger! Als ik op de vierde verdieping uitstap ervaar ik een grote ruimte, die ik eigenlijk niet verwacht had! Chique, prachtig vormgegeven, mooi afgewerkt. Volgens de website van het museum is er met 'de wolk' een nieuwe vloerruimte gecreëerd van 1000 m² op twee verdiepingen. Daar kun je heel wat op tentoonstellen, en dat is eigenlijk het enige dat me vandaag wat tegenvalt. Er wordt op dit moment heel weinig tentoongesteld, en de paar filmzaaltjes zijn voor mij niet echt heel aantrekkelijk. In een museum met veel tentoonstellingen zal dat per periode weer anders zijn. Een moderne koffiebar trekt wel de aandacht, en vooral door de plek: recht voor het raam, met een prachtig uitzicht over Zwolle. 

Het uitzicht vanuit De Wolk

De nieuwe bovenste verdieping - Internetfoto: Sluiter

Een stukje hoger.....

De aansluiting van oud en nieuw, met de ramen 
die 'de wolk' los laten komen van het gebuw.

 

Meer macht

De tentoonstelling Meer Macht (tot augustus 2014) krijgt veel museumruimte, en gaat kort gezegd over (museumtekst):

Is er voor kunstenaars nog macht weggelegd? Of is de kunstwereld definitief in de klauwen van het geld beland? En als kunstenaars hun idealen inderdaad kunnen verwezenlijken, zit de wereld daar dan wel op te wachten?

Joseph Beuys is een modern kunstenaar, die wel drie politieke partijen heeft opgericht, maar die in zijn werk die 'macht' nooit heeft weten te vinden. Hij opent 'in de wolk' met 'Sled': Een slee met vet, vilt en een zaklamp, refererend aan zijn foute oorlogsverleden, het neerstorten van zijn vliegtuigje op de Krim en zijn redding. Het lijkt alsof hij boete wil doen voor zijn verleden, en met zijn kunst de wereld nog wil 'helen'. Een ander project in deze sledeserie kwamen we in Kassel tegen in het museum Die Neue Galerie. Tweeëntwintig dezelfde sleden achter een VW-bus - een stukje herkenning dus!

Kassel - Neue Galerie (niet in Zwolle)

Imponerend vind ik de 3 enorme werken van Kiefer, een leerling van Beuys: opnieuw uitgebrachte zwart-witfoto's, nu op lood, Occupations uit 2011, die een hele zaal nodig hebben om getoond te kunnen worden! Door op foute plekken de Hitlergroet te brengen maakte Kiefer zich met zijn foto's niet geliefd in 1969. Hij opende daarmee wel het debat over het oorlogsverleden van Duitsland. Hij stak daarmee bovendien bij wijze van spreken zijn middelvinger uit omdat hij zich vrij voelde om de groet te brengen als hij dat wilde. 

Dat deed Ai Weiwei ook met zijn 'Study of perspective', al lijkt het uit de titel te gaan om even de camera 'scherp te stellen'. Hij steekt echter zijn middelvinger uit naar de gevestigde macht, waar die ook maar te vinden is, het Witte Huis, het plein van de Hemelse Vrede, het Vaticaan, de Parijse Eiffeltoren, enz.

De hele tentoonstelling is gegroepeerd rond 23 werken/series werken van evenzovele kunstenaars.

Eigen collectie

Museum De Fundatie bezit en beheert de grote collectie beeldende kunst - veel moderne kunst - van Dirk Hannema, de voormalige directeur van Museum Boymans, en de kunstcollectie van de Provincie Overijssel. Ik mag hier graag rondlopen, want veel bekende namen zijn vertegenwoordigd, zoals Picasso, Chagall, Zadkine, Miró, maar ook bekende Nederlanders, zoals Karel Appel, Piet Mondriaan, Jan Kremer, Charley Toorop, Isaac Israëls, Vincent van Gogh, Paul Citroen, Carel Willink, etc. etc. etc.......

Ossip Zadkine - Diana - 1939

De moeite van een bezoek dus meer dan waard!

Fondation Maeght in Vence

Een uniek museum in Zuid-Frankrijk

Na 50 jaar nog modern!

3 juli 2013

Net buiten het fraaie en oude toeristisch-drukke vestingstadje St. Paul de Vence, op 15 km van Cagnes-sur-Mer aan de Franse Middellandse Zeekust ligt de Fondation Maeght. Juist ja, dat dacht ik in 2012 ook toen ik het bordje zag dat naar die Fondation wees. Zoiets kan gewoon niet interessant zijn. Bovendien was het zo heet op dat moment, dat ik alleen dacht aan een lekker koel biertje bij mijn tent. Ik zag daarom ook helemaal niet hoe groot de parkeerplaats was – meestal een goede aanwijzing voor het belang van iets – maar die lag verstopt in de bossen. Kortom HET KWAM ER GEWOON NIET VAN. Thuis Googelde ik nog even op de ‘Maeght’, en kwam er toen achter, dat ik een van de mooiste collecties voor moderne kunst in Europa was misgelopen. Een mooi en interessant museumgebouw, met een prachtige beeldentuin, een mooie collectie moderne schilderijen en objecten – een uniek geheel dus!

In 2013 kreeg ik een tweede kans. De camping in Vence was erg goed bevallen, en het weer wil er meestal wel mooi zijn in het begin van juni. Met hoge verwachtingen ben ik naar de Fondation Maeght gereden, notabene 5 minuten van de camping vandaan. De parkeerplaats was inderdaad groot! Ik heb uren tussen al het moois doorgebracht, en ik heb veel gefotografeerd. Genoten dus!

De Parijse kunsthandelaars Aimé en Marguerite Maeght zochten begin jaren ‘60 een eigen locatie voor hun grote kunstcollectie, met werken van o.a. Kandinsky, Léger, Bonnard, Braque, Chagall, Miró en Giacometti. Veel kunstenaars hoorden tot hun directe vriendenkring. De beroemde Catalaanse architect en huisvriend José-Luis Sert kreeg de opdracht voor de bouw van een museum, en hij creëerde een uniek gebouw dat een eenheid vormt met zijn omgeving.  De ramen zitten verwerkt in een ‘gekartelde’ dakvorm, waardoor het licht indirect binnenvalt, en ideaal is voor de tentoongestelde schilderijen. 

Beelden van Giacometti....

.... op de 'Cour Giacometti'

Sert betrok ook de vrien-denkring van de opdrachtgevers bij het bouwproject. Zo kreeg Alberto Giacometti zijn eigen ‘cour’ met beelden

Miró maakte een labyrint met zijn kleurige beeldhouwwerken en keramiek, als het ware als een tuin in de tuin!

De fontein van Pol Bury

George Braque maakte een waterbassin-met-mozaïekbodem en glasinloodramen, Paul Bury een fraaie fontein en mijn favoriete kunstenaar Marc Chagall (we hebben zijn graf bezocht in St. Paul de Vence, op nog geen kilometer van het museum vandaan) maakte bijzondere muurmozaïeken. 

De hoogtepunten van de voortuin zijn beelden van Zadkine, Arp, Hepworth en Calder. Het complex is geopend op 28 juli 1964. Op het moment dat ik dit schrijf is dat op elf dagen na precies 50 jaar geleden. 

Dat feestje loop ik dus mooi mis!!!

Café de Flor - Jörg Immendorff

Silverstone - Frank Stella

Diamond dust shoes - Andy Warhol

Webadres Fondation Maeght: 

http://www.fondation-maeght.com/

Chocolademuseum Keulen

De echte chocoladefabriek van Sjakie....

Een oude smulfabriek in de binnenstad van Keulen

Keulen, 30 april 2014

Als oud-leraar weet ik hoe belangrijk het is om in het leerproces zoveel mogelijk zintuigen van je leerlingen in te schakelen, en ook de verbeelding een rol te laten spelen. Leren als avontuur, als beleving - dan onthoudt je alles veel beter en veel langer! Dat hebben ze begrepen bij het Imhoff-Stollwerckmuseum toen ze besloten om de oude chocoladefa-briek in het hartje van Keulen in te richten als grootste chocolademuseum ter wereld. 

Foto: Greven/Internet

Als je op de Rijnkade komt aanlopen zie je het moderne gebouw van glas en staal al lig-gen op een schiereilandje in de rivier. Het gebouw lijkt vanaf die plek op een groot rivier-cruiseschip, dat het water van de rivier doorklieft, met panoramische ramen die op de Rijn uitkijken, met relingen op het dak als het dek van een schip, en ronde patrijspoorten voor de versterking van dit effect. Als je via een oude, nog geklonken ijzeren draaibrug naar dit schiereiland loopt, zie je het 19e eeuwse statige oude gebouw liggen, en zie je ook pas hoe groot het complex is! Je stapt binnen in een grote ontvangsthal, die er uit ziet als een stationshal. Overal in het gebouw ruikt het naar cacao en chocola. En dan moet het bezoek nog beginnen!

Ik heb een paar uur nodig voor een ontdek-kingstocht door het chocoladeland van Sjakie, de held uit het beroemde kinderboek van Ro-ald Dahl. De collectie is uiterst veelzijdig sa-mengesteld, met foto- en demonstratiepane-len (de teksten zijn in het Duits en in het Engels), oude machines, chocoladegiet-mallen, een historische afdeling over 3000 jaar chocoladegeschiedenis vanaf de Azteken tot de massaproductie van nu. Het verbouwen van de cacao krijgt veel aandacht, evenals de situatie van de boeren en van de ontwikkelingslanden waar cacao geteeld wordt. De grote glazen constructie die opvalt in de voorgevel blijkt een tropische kas te zijn met volwassen cacaobomen.

Een hele zaal is ingericht als oude chocolade-winkel - precies zoals die destijds in een luxe winkelstraat moet hebben gestaan. Tenslotte blijkt het chocolaatje dat je bij de kassa krijgt in het museum gemaakt te zijn. Een complete en werkende kleine productielijn is hiervoor opgesteld in de moderne vleugel. Met 500.000 bezoekers per jaar is dit museum een van de 10 best bezochte musea in Duitsland! Genoeg introductie voor deze fantastische chocoladefabriek van Sjakie? Kijk beslist even op de website voor tijden, toegang etc.

  

Het museum zegt per jaar 3000 kilo chocola weg te geven. Nou, dat is dan 6 gram per bezoeker: een klein chocolaatje bij binnenkomst, en een in de chocoladefontein gedoopt wafelpuntje.... Daar word je niet vet van!  Ik neem daarom uit de grote - en dure! - winkel maar wat chocola mee naar huis. 

Geen wonder. 

Al mijn zintuigen zijn aan het werk geweest......

Am Schokoladenmuseum 1A, 50678 Köln
www.schokoladenmuseum.de/

Charles de Gaulle en Colombey-les-Deux-Églises

Charles de Gaulle

Een groots monument in Colombey-les-Deux-Églises

23 juni 2012

Charles de Gaulle (1890-1970) vocht in de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) als officier, was de leider van de Franse regering in ballingschap tijdens de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) en werd de eerste president van de door hem ontworpen Vijfde Republiek. Vastberaden en eigenwijs als hij was, was hij niet bepaald de gemakkelijkste Fransman. In WO-II en bij de bevrijding van Frankrijk bouwde hij daar veel bewondering mee op, maar in zijn politieke carrière maakte hij daar ook vijanden mee! Veel soldaten, die aanvankelijk letterlijk voor hem door het vuur gingen, werden zijn grootste tegenstanders toen hij in 1962, na een onafhankelijkheidsstrijd van 7 jaar, Algerije een zelfstandige republiek liet worden. Een aantal soldaten trad toen toe tot de OAS, een extreem-rechtse terreurgroep die voor het behoud van Algerije als kolonie wilde doorvechten. Hun oude held werd daarmee ineens hun vijand. In 1965 werd De Gaulle met een nipte meerderheid herkozen voor een tweede ambtstermijn van zeven jaar. Hij bracht door zijn persoonlijke inbreng als staatsman grote onrust teweeg in internationale lichamen als de NAVO en de EEG, de voorloper van de EU. De Gaulle zag een krachtig Frankrijk in het centrum van de Europese macht en kwam regelmatig in conflict met de USA, Duitsland en Engeland. Met name zijn veto in de EEG m.b.t. de toetreding van Groot-Brittannië leverde veel spanningen op.Toch bracht hij met die persoonlijke politieke aanpak ook ontspanning in de moeizame verhouding tussen de aartsvijanden van beide wereldoorlogen Frankrijk en Duitsland, door zijn contacten met Conrad Adenauer, de enige staatsman die hij ooit in zijn woning in Colombey ontving. Een charismatische staatsman, die maar liefst 31 aanslagen op zijn leven overleefde, en uiteindelijk thuis op 9 november 1970 in zijn geliefde stoel voor de tv overleed! In de Notre Dame in Parijs was er voor hem een afscheid met 80 buitenlandse staats- en regeringsleiders, en honderdduizenden Fransen op straat. Zijn begrafenis was in alle stilte en eenvoud met enkele familieleden en vrienden in zijn geliefde Colombey-les-Deux-Églises. 

We zijn op kampeervakantie, en proberen zover mogelijk van de tolwegen vandaan te blijven. Al enkele dagen toeren we vanuit Troyes door dit prachtige Champagne-Ardennegebied. Nu zijn we op weg naar Colombey-les-Deux-Églises. Een onbeduidend dorpje, dat zijn naam en faam te danken heeft aan zijn grootste oud-inwoner Charles de Gaulle. We zijn benieuwd of we nog dingen zullen zien die ons doen herinneren aan de 'sixties' . Wij waren tenslotte tieners in de tijd dat hij president was, en ik herinner me nog de zwart-wit tv-beelden van de rouwdienst in Parijs en de begrafenis. In mijn herinnering goot het toen in Frankrijk....

De borden wijzen ons naar Colombey en al van kilometers afstand zien we in die richting een enorm kruis op een heuveltop staan. Volgens de folder die we van de camping hebben meegenomen is het een Lotharings kruis van maar liefst 44 meter hoog, dat opgericht is voor 'le Géneral'. Het is een bekend heraldisch symbool, dat onder meer tijdens de Tweede Wereldoorlog gebruikt werd door de Vrije Fransen, en later door de Gaullisten. Als we dichterbij komen zien we dat het kruis naast een monumentaal groot en modern gebouw staat, dat op de borden 'Mémorial Charles de Gaulle' wordt genoemd. Ze hebben hier kennelijk flink uitgepakt voor hun beroemde plaatsgenoot! 

  

Het Mémorial is een schitterend museum voor deze staatsman. Bijna nieuw nog, want geopend in 2008 door een van De Gaulles opvolgers, president Nicolas Sarkozy samen met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Een fraai stukje moderne architectuur en wat betreft de presentatie van de collectie een waar multimediaal spektakel! In de grote ontvangsthal zien we een gestileerd, maar herkenbaar beeld van De Gaulle ('A notre Grand Liberateur'), en zijn beide Citroëns. In de tentoonstellingsruimten worden 4 aspecten van het leven van de Gaulle centraal gesteld, en wel als:

• Soldaat in WO I - Hij raakte ernstig gewond, werd gevangen genomen en verzorgd door de Duitsers. Een loopgraaf van de strijd bij Verdun, waar hij als officier vocht is in het museum nagebouwd.
• Leider van de Vrije Fransen, en als zodanig motivator van alle bezette Fransen, en leider van  een compleet Frans leger in Engeland. Een zaal is helemaal ingericht rond het onderwerp het Lotharings Kruis. 
• President van de Vijfde Republiek - Charles de Gaulle is twee ambtstermijnen president geweest. Filmbeelden, foto's, posters, kranten, een nagemaakt Parijs' straatje brengen ons terug in de jaren zestig.
• Dorpsbewoner. De verknochtheid van De Gaulle met streek en plaats is de rode draad in de tentoonstelling. De tentoonstelling eindigt in een zaal waar we een prachtig panoramisch uitzicht hebben over het land waar hij zoveel van hield!

De tentoonstelling is uiteraard erg 'Frans', maar we zien veel dat ons boeit! Het is voor ons een museum van de tweede helft van de 20e eeuw. 

Via de hoogste verdieping komen we bij het Lotharings Kruis, opgericht ter nagedachtenis van 'le Géneral'. Dan verlaten we de site, en rijden in een paar minuten naar het plaatsje 'met de twee kerken'. 

De bordjes leiden ons naar hét kerkje van de familie De Gaulle. Op de plaats waar de familie in de bank plaatsnam, is nog steeds het familiesymbool te zien. Het is een mooie oude dorpskerk met een kleine begraafplaats. Geen praalgraf voor een groot staatsman, slechts een witte steen met inscriptie, en gekroond met het Lotharings Kruis. De man die een staatsbegrafenis weigerde, zoals hij tijdens zijn presidentschap ook alle eretekens weigerde, wordt nu met talloze van die eretekens omgeven, neergezet langs twee muren! Hij wilde bij zijn dochter begraven worden, die aan het Syndroom van Down leed, en overleed op 20-jarige leeftijd. Zijn vrouw Yvonne is negen jaar later bijgezet in het graf. 

We zijn nog niet uitgekeken! Vanaf 1946 woonde Charles de Gaulle in La Boisserie, een landgoed net buiten het plaatsje (eigenlijk het énige landgoed in Colombey....). Het bleef ook tijdens zijn presidentschap de plek, waar hij elk weekend naar toe kwam. Na zijn aftreden verliet hij zijn woonplaats alleen nog maar voor enkele reizen en excursies. We lopen door zijn tuinen, wandelen door zijn huis, zien zijn bureau, de kleine cadeautjes die hij ontving (hij weigerde grote geschenken), en de plaats waar hij overleed. Jammer dat we geen foto's mogen maken binnen!

Alles bij elkaar genomen: de moeite van een bezoek dik waard!